บทความ
วิมโศตตรีทศาคืออะไร อ่านอย่างไรให้ถูก
วิมโศตตรีทศา (Vimshottari Dasha) แปลว่า "ระบบทศา 120" เป็นระบบบอกจังหวะเวลาที่สำคัญที่สุดของโหราศาสตร์อินเดีย (ชโยติษะ) ปรากฏในคัมภีร์ พฤหัตปาราศระโหราศาสตร์ (Brihat Parashara Hora Shastra) ซึ่งกล่าวว่าเป็นระบบที่เหมาะกับยุคกลียุค หลักการคือแบ่งอายุขัยเต็ม 120 ปีให้ดาว 9 ดวงผลัดกันครองตามสัดส่วน ได้แก่ เกตุ 7 ปี ศุกร์ 20 ปี อาทิตย์ 6 ปี จันทร์ 10 ปี อังคาร 7 ปี ราหู 18 ปี พฤหัสบดี 16 ปี เสาร์ 19 ปี และพุธ 17 ปี
ทำไมเริ่มจากดวงจันทร์
จักรราศี 360 องศาแบ่งเป็น 27 นักษัตร นักษัตรละ 13 องศา 20 ลิปดา แต่ละนักษัตรมีดาวเจ้าของตามลำดับข้างต้นวนซ้ำ 3 รอบ นักษัตรที่ดวงจันทร์สถิตขณะเกิด (ชนมนักษัตร) จึงกำหนดว่าชีวิตเริ่มที่ทศาของดาวใด และส่วนที่ดวงจันทร์เดินผ่านนักษัตรนั้นไปแล้วกำหนดว่าทศาแรกเหลืออีกกี่ปี เพราะดวงจันทร์เดินเร็ววันละประมาณ 13 องศา ความคลาดเคลื่อนเพียง 1 ลิปดาของดวงจันทร์ทำให้วันเปลี่ยนทศาคลาดได้ราว 10-20 วัน โปรแกรมนี้จึงคำนวณตำแหน่งดวงจันทร์ด้วยสูตรดาราศาสตร์จริง ไม่ใช้ตารางประมาณ
สามระดับของทศา
มหาทศา คือช่วงใหญ่ของดาวแต่ละดวง อันตรทศา (ภุกติ) คือช่วงย่อยในมหาทศา แบ่งตามสัดส่วนเดิม เริ่มจากดาวเจ้าของมหาทศาเอง และ ปรัตยันตรทศา คือช่วงย่อยลงไปอีกระดับ ความยาวอันตรทศา = ปีมหาทศา × ปีอันตรทศา ÷ 120 เช่น เสาร์/พุธ = 19 × 17 ÷ 120 = 2.69 ปี
หลักอ่านผลทศา
ผลของทศาไม่ได้ขึ้นกับดาวอย่างเดียว ตำราปาราศระให้พิจารณา 1) ดาวอยู่ราศีใด เกษตร อุจจ์ หรือนิจ 2) อยู่ภพใดนับจากลัคนา ภพเกณฑ์ (1 4 7 10) และตรีโกณ (1 5 9) ให้ผลดี ภพ 6 8 12 เป็นทุสถานะ 3) เป็นเจ้าเรือนภพใด จึงเป็นดาวให้คุณหรือให้โทษตามลัคนา และ 4) ในอันตรทศาให้ดูตำแหน่งดาวทศาย่อยนับจากดาวทศาใหญ่ ถ้าอยู่ที่ 6 8 12 มักมีอุปสรรค ถ้าอยู่เกณฑ์หรือตรีโกณมักส่งเสริม โปรแกรมนี้วิเคราะห์ทั้ง 4 ข้อจากดวงของท่านโดยตรง
อายนางศ์และความยาวปี
ทศาใช้ราศีจักรแบบนิรายนะ (Sidereal) ซึ่งต่างจากราศีแบบสายนะของโหราศาสตร์ตะวันตกประมาณ 24 องศาในปัจจุบัน ค่าความต่างนี้เรียกว่าอายนางศ์ ค่าที่ใช้กันมากที่สุดคือ ลาหิรี (จิตรปักษะ) ซึ่งรัฐบาลอินเดียรับรอง ความยาวปีทศามีหลายสำนัก ค่าที่นิยมคือ 365.25 วัน โปรแกรมให้เลือกได้ในส่วนตั้งค่าสำนัก และแสดงค่าที่ใช้ในผลทุกครั้ง
อ่านเพิ่มเติมบน horoall.com: ดูดวงลัคนา · โหราศาสตร์พระเวท · เลขศาสตร์คาลเดียน
ความโปร่งใสของการคำนวณ
วิธีคำนวณและสูตรที่ใช้
1) เวลาสากล: เวลาท้องถิ่น ลบเขตเวลา (ไทย UTC+7 หลัง 1 เม.ย. 2463, ก่อนหน้านั้น UTC+6:42:04; ต่างประเทศใช้เขตเวลามาตรฐานและกฎเวลาออมแสงตามปี) แปลงเป็นวันจูเลียน (JD)
2) ดวงจันทร์: สูตร Meeus Astronomical Algorithms บทที่ 47 (60 พจน์ลองจิจูด) ใช้เวลาไดนามิก JDE = JD + ΔT ตรวจกับตัวอย่าง 47.a ของตำรา (12 เม.ย. 1992) ได้ 133.162655° ตรงทุกหลัก
อายนางศ์ลาหิรี = 23.85306 + 1.396971278 T + 0.000308 T² (T = ศตวรรษจูเลียนนับจาก J2000)
ดวงจันทร์นิรายนะ = ดวงจันทร์สายนะ - อายนางศ์
นักษัตร n = floor(ดวงจันทร์ / 13.3333°), เจ้าทศาแรก = ลำดับ (n mod 9)
ส่วนที่ผ่านไป f = (ดวงจันทร์ - 13.3333° × n) / 13.3333°
ทศาคงเหลือ = ปีของเจ้าทศา × (1 - f)
อันตรทศา = ปีมหาทศา × ปีอันตรทศา / 120, ปรัตยันตร = อันตรทศา × ปีดาว / 120
3) ลัคนา: เวลาดาราคติท้องถิ่น (GMST + ลองจิจูด) กับละติจูดและความเอียงของแกนโลก ภพนับแบบราศีเป็นภพ ดาวให้คุณให้โทษตามเจ้าเรือนภพตามหลักปาราศระ ราหูใช้โหนดเฉลี่ย
4) การตรวจสอบ: ตำแหน่งดวงจันทร์ตรงกับตัวอย่างในตำรา Meeus, ผลรวมอันตรทศาทุกมหาทศาเท่ากับความยาวมหาทศา, รวม 9 มหาทศาเท่ากับ 120 ปี, และทดสอบ 24 ชะตาตัวอย่างเทียบกับโปรแกรมอ้างอิงที่เขียนแยก ผลต่างดวงจันทร์ไม่เกิน 1 ฟิลิปดา
ข้อจำกัด: กฎเวลาออมแสงต่างประเทศใช้กฎของแต่ละช่วงปีแบบย่อ ระดับวัน ถ้าเกิดในวันที่เปลี่ยนเวลาหรือในพื้นที่ที่มีกฎเฉพาะ ควรเลือก "กำหนดพิกัดและเขตเวลาเอง"
รุ่นสูตร: VD-2026.1 (Meeus 47 + Lahiri) · แกนกลาง: horoall-core 2026.1
อภิธานศัพท์และแหล่งอ้างอิง
คำศัพท์ที่ควรรู้
- ทศา (Dasha)
- ช่วงเวลาที่ดาวดวงหนึ่งมีอิทธิพลหลักต่อชีวิต
- มหาทศา
- ช่วงใหญ่ 6-20 ปีของดาวแต่ละดวง
- อันตรทศา / ภุกติ
- ช่วงย่อยในมหาทศา
- ปรัตยันตรทศา
- ช่วงย่อยระดับที่ 3 ยาวไม่กี่วันถึงไม่กี่เดือน
- นักษัตร
- ส่วนของจักรราศี 27 ส่วน ส่วนละ 13°20' แต่ละส่วนมี 4 บาท
- นิรายนะ (Sidereal)
- ระบบราศีที่อิงดาวฤกษ์ ใช้ในโหราศาสตร์อินเดียและไทย
- อายนางศ์ (Ayanamsa)
- ระยะห่างระหว่างจุดวสันตวิษุวัตกับจุดเริ่มราศีนิรายนะ
- ทุสถานะ
- ภพ 6 8 12 ถือเป็นภพที่ให้ผลยาก
- ทศาสันธิ
- รอยต่อระหว่างมหาทศา มักเป็นช่วงเปลี่ยนแปลง
แหล่งอ้างอิงและตำราที่ใช้
- Maharishi Parashara. Brihat Parashara Hora Shastra, แปลโดย R. Santhanam (Ranjan Publications, 1984) บท Vimshottari Dasha และ Dasha Phala
- B.V. Raman. Hindu Predictive Astrology. Bangalore, 1938 (พิมพ์ซ้ำหลายครั้ง)
- Jean Meeus. Astronomical Algorithms, 2nd ed. Willmann-Bell, 1998 (บทที่ 47 ตำแหน่งดวงจันทร์, บทที่ 12 เวลาดาราคติ)
- Indian Astronomical Ephemeris / Calendar Reform Committee (1955): อายนางศ์ลาหิรี (จิตรปักษะ)
- Espenak & Meeus (NASA): พหุนาม ΔT
ประวัติการปรับปรุงโปรแกรม (changelog)
- 31/10/2569 รุ่น VD-2026.1: เปิดตัวบนแกนกลาง horoall-core 2026.1 เพิ่มเมืองต่างประเทศ 47 เมืองพร้อมเวลาออมแสง ตั้งค่าอายนางศ์และความยาวปีทศาได้
FAQ วิมโศตตรีทศา
วิมโศตตรีทศาคืออะไร
เป็นระบบบอกช่วงเวลาของชีวิตในโหราศาสตร์อินเดีย แบ่งอายุ 120 ปีให้ดาว 9 ดวงผลัดกันครอง เริ่มจากเจ้าของนักษัตรที่ดวงจันทร์สถิตขณะเกิด ใช้บอกว่าแต่ละช่วงชีวิตจะเด่นเรื่องใด
ทำไมต้องใช้เวลาเกิดที่แม่นยำ
ดวงจันทร์เดินวันละประมาณ 13 องศา เวลาเกิดคลาดไป 1 ชั่วโมงทำให้ดวงจันทร์เลื่อนราว 0.5 องศา วันเปลี่ยนทศาอาจคลาดได้หลายเดือน และลัคนาเปลี่ยนทุกประมาณ 2 ชั่วโมง
ผลต่างจากโปรแกรมอื่นเพราะอะไร
สาเหตุหลักคืออายนางศ์และความยาวปีทศาที่ต่างสำนักกัน รวมถึงเขตเวลาในอดีต โปรแกรมนี้แสดงค่าที่ใช้ไว้ในผลทุกครั้ง และให้เลือกค่าได้ในส่วนตั้งค่าสำนัก
ทศาของดาวร้ายจะร้ายเสมอไหม
ไม่เสมอไป ผลขึ้นกับกำลังของดาวในดวง ภพที่อยู่ และการเป็นเจ้าเรือนภพใดตามลัคนา เช่น เสาร์เป็นโยคการกะสำหรับลัคนาพฤษภและตุลย์ ทศาเสาร์จึงให้ผลดีมาก
ไม่ทราบเวลาเกิดใช้ได้ไหม
ใช้ได้ ระบบคำนวณที่เวลา 12.00 น. แสดงช่วงนักษัตรที่เป็นไปได้ในวันนั้น และซ่อนส่วนที่ต้องใช้ลัคนา ผลมหาทศายังใช้ประกอบได้ แต่วันเปลี่ยนทศาอาจคลาดเคลื่อน
ระบบเก็บวันเกิดของฉันหรือไม่
ไม่เก็บ ข้อมูลส่งแบบ POST ใช้คำนวณครั้งเดียวแล้วทิ้ง ไม่อยู่ในลิงก์และไม่บันทึกลงฐานข้อมูล