อีฟาคืออะไร
อีฟา (Ifá) เป็นระบบเสี่ยงทายและคลังความรู้ของชาวโยรูบา ในไนจีเรีย เบนิน และโตโก นับถือโอรุนมิลา (Ọ̀rúnmìlà) เป็นเทพแห่งปัญญาและการหยั่งรู้ ผู้ประกอบพิธีเรียกว่า บาบาลาโว (Babaláwo) ซึ่งต้องฝึกหลายปีเพื่อจดจำบทกลอนอีเซ (ese) ที่ผูกกับโอดูแต่ละตัว ปี 2005 ยูเนสโกประกาศให้ระบบเสี่ยงทายอีฟาเป็นผลงานชิ้นเอกของมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ และขึ้นทะเบียนในปี 2008
โอดู 256
บาบาลาโวทอดโซ่ โอเปเล (opele) ที่ร้อยเมล็ดครึ่งซีก 8 เมล็ด หรือใช้เมล็ดปาล์มศักดิ์สิทธิ์ อิกิน (ikin) 16 เมล็ด แล้วขีดผลลงบนผงไม้ในถาด โอปอน (opon Ifá) เป็นขาขวาและขาซ้ายข้างละ 4 ขีด แต่ละขีดเป็นขีดเดียวหรือขีดคู่ ได้รูปข้างละ 16 แบบ รวม 16 x 16 = 256 โอดู ถ้าสองขาเหมือนกันเรียกว่าเมจิ (Meji) คือโอดูหลัก 16 ตัว
สายสัมพันธ์กับภูมิศาสตร์เสี่ยงทาย
รูปขาละ 4 ขีดของอีฟามีโครงสร้างเดียวกับรูป 16 แบบของ Geomancy เช่น โอกเบตรงกับ Via และโอเยกูตรงกับ Populus นักวิชาการเห็นว่าทั้งสองระบบมีรากร่วมกันในศาสตร์แห่งทราย (ʿilm al-raml) ที่แพร่ผ่านแอฟริกาเหนือ แต่อีฟาพัฒนาเป็นระบบศาสนาและวรรณกรรมของตนเองอย่างลึกซึ้ง
อ่านเพิ่มเติม: ภูมิศาสตร์เสี่ยงทาย · อี้จิง · รูน